Ялалтын төлөө хамтдаа

Монгол морьд фронтод

Агуу Их ялалтын 70 жилийн ой удахгүй болно. Ялтын гэрээнээс НҮБ хүртэлх өнөөгийн бүх систем энэ Ялалтын үр дүн юм. Сүүлийн үед энэ үр дүнг хянан үзэх оролдлого гарах болов. Үүнтэй холбоотойгоор манайд ч гэсэн зарим нэг хандлага бий болов. Манай төр засаг ялалтын талаар бараг таг дуугай байгаа нь үлэмж ичгүүртэй, утгагүй ажил мөн. Агуу их түүхэн үйл явдалд оролцож, хувь нэмрээ оруулчихаад түүнийгээ бусадтай нийлж гутаах нь байж болшгүй тэнэглэл гэж би үзэж байна.

Косовогийн дүрвэгчид

1995 онд "Боснийн дайн"-аар хуучин Югославын бүрэлдэхүүнд байсан хүн амын ихэнх хувийг исламын шашинт албаниуд эзэлдэг Косовод өнөөдрийг хүртэл амьдрал сайжраагүй хэвээр байна. Түүний улмаас иргэдийн амьдрал хүнд тул Сербийн нутгаар дамжин ЕХ-ны улсууд руу хил зөрчих нь ихэсжээ. Энд баригдаж саатуулагдсан иргэд бол Сербийн хилийг нууцаар дамжиж Унгар луу гарахыг оролдож буй дүрвэгчид юм. Тэдний дунд афганистан болон иракийн дайнаас дүрвэж нутгаасаа гарсан цөөнгүй хүмүүс байгааг сербийн хуулийн байгууллагынхан мэдэгдэжээ. 

2008 оны 2 дугаар сарын 18-нд Косовогийн “тусгаар тогтнолыг АНУ. Герман тус тус хүлээн зөвшөөрч Косовогийн “тусгаар тогтнолыг” хамгаалсан. Энэ үйлдлийг  Серби улс Сербийн бүрэн бүтэн байдал, тусгаар тогтнолыг алдагдуулсан хэрэг гэж үзсэн. Харин 2010 оны 7 дугаар сарын 22-нд НҮБ-ын Олон Улсын Шүүх Косовогийн тусгаар тогтнолыг тунхагласныг олон улсын эрхийн хэм хэмжээтэй зөрчилдөөгүй гэж үзсэн байдаг. Гэвч байдал өнөөдрийг хүртэл дээрдсэнгүй гэдгийг дүрвэгчдийн тоо өдрөөс өдөрт нэмэгдэж байгаагаас ойлгож болохоор байна. 

Ялтын бага хурал: Монголын тусгаар тогтнол ба Сталин багшийн гавьяа

Энэ өдрүүдэд 70 жилийнх нь ойг тэмдэглэн өнгөрүүлж буй Холбоотон гүрнүүдийн Ялтын (Крымын) бага хурлын (1945.02.04-11) талаар монголчуудын дунд гэгээтэй талаасаа тун  эерэг санал сэтгэгдэл үлдсэн байдаг билээ. Ялтын (Крымын) бага хурлаар л Монгол Улс тусгаар тогтнолоо олж авсан ба бага хурал дээр их багш Сталин АНУ, Британийг шахаагүй бол тусгаар тогтнож чадахгүй өнгөрөх байлаа гэх үзэл бодол нэн түгээмэл. Хэн хэнийг, бас юуг нь зөвшөөрсөн тухайд хэрэв онолын маргаан дэгдээсэнсэн бол өнөөг хүртэл нэгдсэн дүгнэлтэд хүрэхгүй байсан байх биз ээ. 

Үйл явдлын товч

Эхлээд Ялтад яг ямар үйл явдал болсныг түүхээс эргэж сонирхъё. Гитлерийн эсрэг эвслийн орнуудын лидерүүдийн хоёр дахь уулзалт тэр өдрүүдэд Ялта дахь Ливадын цагаан ордонд явагдаж, II дайны дараахи дэг журмыг хэлэлцжээ. Цөмийн эрин эхлэхээс өмнөхөн Гитлерийн эсрэг эвслийн их гурвал сүүлчийн удаа уулзсан нь энэ байв. Мэдээж дайны дараахи Европ (Польш, Герман, Балкан, Европыг чөлөөлөх, дайны хохирлын төлбөр), мөн шинэ НҮБ, түүний Аюулгүйн Зөвлөл ба вето тавих эрх зэрэг нь хэлэлцэх хэргийн голд байсан, харин манай тив, бүс нутагтай холбогдох хэсгийн тухайд тусдаа баримт бичигт тусгагджээ. Зүүн ба Зүүн өмнөд Азид Япон эзэгнэж байсан ч “Алс Дорнодын хувь заяа” гэдэг утгаар СССР-ийн Алс Дорнодоор баримжаалж шинээр геополитикийн орон зай томъёолж гаргаж ирсэн хэмээн үзэхээр юм.

АНУ-ын дайнд зориулж бүтээсэн 11 ДОМОГ

АНУ сүүлийн 30 жилд нэг бус удаа тусгаар тогтносон улс орнуудыг бөмбөгдөж, халдан довтлохдоо НҮБ-ын Аюулгүйн зөвлөлийн зөвшөөрөлгүй төдийгүй холбоотнуудынхаа дэмжлэггүй, тэр бүү хэл ямар нэг ноцтой шалтгаангүйгээр үйлдэж байлаа. Бүхнийг зориуд санаанаас бодож олсон шалтгаар хийдэг.

Тодруулж хэлбэл АНУ өөрийн дэгдээх дайнд зориулж, “домог” бүтээдэг. Америкчууд тусгаар улсад халдан довтолсон жинхэнэ шалтгаан болон санаанаас зохиосон “домог”-ийг эргэн дурсъя.

Хятадын хар тамхины дайны түүхээ

Манай улсын иргэд сүүлийн жилүүдэд хар тамхины хэргээр гадаадын цөөнгүй орнуудад саатуулагдан ял эдлэж байна. Тэр дундаа Хятад улсад саатуулагдаад ял эдлэж байгаа иргэдийн тоо өндөр байгаа юм. Хятад улс хар тамхины хэрэгт хатуу ханддаг нь тус улсыг сүйрлийн ирмэгт авчирсан эмгэнэлт түүхтэй нь холбоотой.

Цорын ганц газар нутаггүй үндэстэн Цыган

Дэлхийд газар нутаггүй цорын ганц үндэстэн болох Цыгануудын гарал үүсэл нь түүхийн сурвалж бичигт тодорхой бичигдэж үлдээгүй байдаг. Тэднийг Энэтхэгээс гаралтай гэж таамагладаг. Цыганууд индоари бүлгийн хэлээр ярьдаг.1050-1100 оны үед Энэтхэгийн "Дом" хэмээх доод кастын энэтхэгчvvд нутаг сэлгэн тэнvvчилсэн нь одоогийн Иран, Палестин, Египет, Арменаар нутгаар дамжин дундад азийн орнуудаар тархсан гэж үздэг байна.

Индиан үндэстэний эмгэнэлт түүхээс

Индианчуудын амьдралын хэв маяг, зан заншил нь “Байгалийн Хууль”- ийг дагадаг. Байгалийн Хууль гэж тэгвэл юу вэ? Энэ бол тэнцвэржилт, байгалийн зүй тогтол юм. Хүн хийгээд бүхий л амьтан ургамал, шавьж хорхойнууд зэрэгцэн амьдрах, өөр хоорондоо зохицон нөхцөл буюу агаар, ус, газраа эв найрамдалтай хуваан хэрэглэх хүний гараар бичигдээгүй хуулийг хэлдэг. Байгалийн хуулиар ямар ч зүйлийг юутай ч холбон тайлбарлаж болдогт үүний гайхамшиг оршдог. Учир нь байгаль дээр орших бүхий ч юмс их бага хэмжээгээр хоорондоо холбогддог.

Югославын задрал (Боснийн дайн)

Боснийн дайныг тэр бүр хүмүүс нарийн сайн мэддэггүй 80 жилийн турш ахан дүүс, найз нөхөд, гэр бүл хөршүүд болон амьдарч байсан хүмүүс 4 жилийн дотор долоон хэсэг болон хуваагдсан. 1984 онд Югославын нийслэл Сараево хот нь Дэлхийн өвлийн олимпийг хүлээн авч байсан тухайн үедээ соц орнуудын хамгийн хөгжил сайтай, боловсролын түвшин өндөр улс иргэний дайнд нэрвэгдэх шалтгаан юу байв. Яагаад заавал дайн гэж хэмээх асуултанд хариулах гээд  үзье.

Еврейчүүд гэж хэн бэ?

Еврейчүүд өөрсдийгөө дэлхийн хамгийн ухаантай хүмүүс хэмээн нэрлүүлж чадсан үндэстэн билээ. Тэдний ийнхүү бусдаас өөрсдийгөө дөвийлгөн гаргаж чадсан шалтгаан нь еврейчүүдийн итгэл бишрэл болох хүн төрлөхтөний түүхэнд хүмүүс анхлан зохиогдсон шашнуудын нэг болох Иудейн шашинтай нь холбоотой бөгөөд Христ болон Исламын шашин түүнээс эхээ авсан юм. Жүүдүүд анхнаасаа л Ях-вэ бурхан зөвхөн биднийг ивээдэг гэдэгт хатуу итгэдэг иймээс хувь тавиланг нь жолоодож өөрөөс нь өөр бурхантай байхыг огт зөвшөөрдөггүй гэж үздэг байжээ. Ях-вэ бурхны оршин буй газар нь тэнгэрт бус Синай хэмээх ууланд байдаг гэдэг. Грекийн болон дорнын соёлын хольц бүхий нөлөөн дор зохиогдсон  анхны болох хуучин гэрээний “Үүсэлтэй” ч тэр энэхүү үзлээ шингээж өгсөн байдаг.